สมาพันธ์ดิจิทัลไทย

มีสมาชิกก่อตั้งประกอบด้วย 9 องค์กรได้แก่

1. สมาคมโฆษณาดิจิทัล (ประเทศไทย) (DAAT)
2. สมาคมโปรแกรมเมอร์ไทย (TPA)
3. สมาคมผู้ประกอบการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ไทย (TECA)
4. สมาคมผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตไทย (TISPA)
5. สมาคมผู้ดูแลเว็บไทย (TWA)
6. สมาคมผู้ผลิตข่าวออนไลน์ (SONP)
7. สมาคมการค้าเพื่อส่งเสริมผู้ประกอบการเทคโนโลยีรายใหม่ (TTSA)
8. สมาคมศึกษาและพัฒนาโอเพ่นซอร์ส (OSEDA)
9. ชมรมนักข่าวสายเทคโนโลยีสารสนเทศ (ITPC)

จุดที่อยากจะสื่อสารคือ ถ้าดูดี ๆ จะมี 2 สมาคมในสมาพันธ์ดิจิทัลไทย ที่ไปร่วมลงนามปฏิญญาความร่วมมือผลักดันการจัดตั้ง “สภาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งประเทศไทย” ตั้งแต่เมื่อกลางปี 2561
(4 มิ.ย. 2561) ที่ผ่านมาด้วย นั่นคือ สมาคมผู้ประกอบการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ไทย (TECA) และ สมาคมศึกษาและพัฒนาโอเพ่นซอร์ส (OSEDA)

สามารถอ่านหัวข้อ สภาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งประเทศไทย เพื่อรายละเอียดเพิ่มเติมได้ครับ

ซึ่งกระทรวงดิจิทัลฯ ก็ค่อนข้างขยัน เพราะถึงแม้กฎหมายจะยังไม่ออกมาบังคับใช้ ทางกระทรวงดิจิทัลฯ ก็ได้เริ่มลงมือไปก่อนแล้ว โดยการรวบรวมสมาคมทางด้านดิจิทัลของไทย เพื่อลงนามปฏิญญาความร่วมมือผลักดันการจัดตั้ง “สภาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งประเทศไทย” ตั้งแต่เมื่อกลางปี 2561 (4 มิ.ย. 2561) ที่ผ่านมา

งั้นเรามาดูกันดีกว่าครับว่า สมาคมสำคัญซึ่งร่วมลงนามปฏิญญาความร่วมมือผลักดันการก่อตั้ง “สภาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งประเทศไทย” มีสมาคมใดบ้าง

สภาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งประเทศไทย

มีองค์กรร่วมลงนามปฏิญญาความร่วมมือผลักดันการจัดตั้ง ประกอบด้วย 1 สมาพันธ์ (มีสมาชิก 15 สมาคม) และ 7 สมาคมอิสระ ดังนี้

1. สมาคมสมาพันธ์เทคโนโลยีสารสนเทศและสื่อสารแห่งประเทศไทย (TFIT) มีสมาชิก 15 สมาคม ได้แก่
   1. สมาคมโทรคมนาคมแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ (TCT)
   2. สมาคมคอมพิวเตอร์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ (CAT)
   3. สมาคมอุตสาหกรรมเทคโนโลยีสารสนเทศไทย (ATCI)
   4. สมาคมอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ไทย (ATSI)
   5. สมาคมเครือข่ายเทคโนโลยีสารสนเทศ (INA)
   6. สมาคมอุตสาหกรรมคอมพิวเตอร์ไทย (ATCM)
   7. สมาคมส่งเสริมการส่งออกอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ไทย (TSEP)
   8. สมาคมสมองกลฝังตัวไทย (TESA)
   9. สมาคมผู้ประกอบการแอนิเมชั่นและคอมพิวเตอร์กราฟฟิกส์ไทย (TAGGA)
   10. สมาคมอีเลิร์นนิงแห่งประเทศไทย (ELAT)
   11. สมาคมอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์เกมไทย (TGA)
   12. สมาคมดิจิทอลคอนเทนท์ไทย (DCAT)
   13. สมาคมสมาพันธ์โอเพนซอร์สแห่งประเทศไทย (TOSF)
   14. สมาคมผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตไทย (TISPA)
   15. สมาคม ซีไอโอ 16 (CIO16)
2. สมาคมอิสระ มี 7 สมาคม ได้แก่
   1. สมาคมการค้าผู้ประกอบการเคเบิ้ลทีวี (COA)
   2. สมาคมส่งเสริมนวัตกรรมเทคโนโลยีไซเบอร์ (CIPAT)
   3. สมาคมศึกษาและพัฒนาโอเพ่นซอร์ส (OSEDA)
   4. สมาพันธ์สมาคมดิจิตอลคอนเทนต์บันเทิงไทย (TDEC)
   5. สมาคมผู้ประกอบการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ไทย (THECA)
   6. สมาคมปัญญาประดิษฐ์ประเทศไทย (AIAT)
   7. สมาคมการค้าธุรกิจศูนย์บริการทางโทรศัพท์ไทย (TCCTA)

ดูจากรายชื่อของสมาคมที่ร่วมกันลงนามปฏิญญาการจัดตั้ง “สภาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งประเทศไทย ” แล้ว ผมว่าค่อนข้างคลอบคลุมทุกอย่างที่เกี่ยวกับดิจิทัลเลยล่ะ ทั้งฮาร์ดแวร์ ซอฟต์แวร์ เครือข่าย โทรคมนาคม อินเทอร์เน็ต และการประยุกต์ใช้งานต่าง ๆ

แต่แอบแซวนิดนึงนะครับว่า ถ้าในอนาคตทุกอย่างมันเปลี่ยนผ่านจาก “ดิจิทัล” ไปเป็น “ควอนตัม” หมดแล้ว เราต้องเปลี่ยนกฎหมายและเปลี่ยนชื่อสมาคมกันใหม่หรือเปล่าครับ เพราะเห็นระบุคำว่าดิจิทัลเต็มไปหมดเลย

เลยวิเคราะห์เองว่า พอต้องทำงานคนเดียว เลยรับงานชิ้นใหญ่ไม่ได้ รับงานหลายงานพร้อมกันไม่ได้ อันนี้คาดเดาเอง

แต่คำถามในใจคือทำไมทำงานคนเดียว!!!

เรื่องนี้ไม่ได้ถามเพิ่ม แต่เราได้คำตอบแบบทางอ้อมมาจากคนอื่น ซึ่งประกอบกันแล้วน่าจะได้เป็นคำตอบรวม

นาย ก (นามสมมติ) เป็น กรรมการผู้จัดการบริษัทไอที เราเชิญเขามาช่วยงานในหน่วยงาน (แต่สุดท้ายไม่ได้จ้าง) เขาบ่นเล็ก ๆ ให้ฟังว่า เขาพยายามรับคนเพิ่ม เขามีตังค์ เขาขายของเก่ง และตัวเขาก็เก่งคอมด้วย (อันนี้ผมประเมินเอง) แต่คนที่เขารับเข้ามา เขาต้องมาสอนเพิ่ม เขาไม่มีเวลาสอน เพราะเขาต้องออกมาขายของ สุดท้ายเขาขายของเสร็จแล้ว เขาต้องกลับไปทำเอง (เหมือนเดิม)

นาย ข (นามสมมติ) เป็น MD เหมือนนาย ก เล่าให้ฟังว่าตัวเขาสอนคนเก่ง ละมุนละม่อม เขาไม่ติดปัญหาเรื่องสอนคนเลย เขายอมเหนื่อยสอนคนและขายของ แต่เขาไม่มีเงินพอจะจ้างคนเพิ่ม ค่าตัวคนไอทีแพง เขาเลยต้องขายเองทำเอง

นาย ค เป็นผู้บริหารบริษัทไอที แต่ไม่ได้เป็น MD เล่าว่า บริษัทเขามีนโยบายสอนคน แต่ไม่ส่งไปเข้าคอร์สอบรม พอสอนเสร็จแล้วเหมือนเลือดไหล เก่งแล้วลาออกไปทำที่อื่นหมด สุดท้ายเขาต้องทำเองคนเดียว

นาย ง เป็น MD ที่อินดี้ เก่งมาก มีชื่อเสียง และยินดีทำงานคนเดียว

กรณีศึกษาของ 4 คน ทำให้ผมได้ข้อสรุปที่คิดเอง เออเอง ง่าย ๆ ว่า บริษัทไอทีจะโตได้ ต้องมีกลยุทธ์และปัจจัยในการสะสม “ประชากร” ของบริษัท และหากขจัดทุกปัญหาที่กีดขวางการสะสมประชากรได้ บริษัทไอทีก็จะเติบโตได้ ล่ะมั๊ง!

นี่มันเกม Civilization ชัด ๆ เลย!!!

โปรแกรมเมอร์ที่ทำงานได้เยอะได้ดี มักมีความสามารถและพฤติกรรมเหมือนกันอยู่ 7 อย่าง

1. สร้างเป้าหมายในการเขียนโปรแกรมที่ท้าทาย
2. เขียนโปรแกรมได้อย่างมีมาตรฐาน
3. เน้นความรู้และความสามารถในการเขียนโปรแกรมให้อยู่ในระดับมืออาชีพ
4. ผลลัพธ์ที่ได้จากการเขียนโปรแกรมต้องชัดเจน
5. รู้จักแก้ปัญหาในระหว่างการเขียนโปรแกรม
6. อดทนต่อความยากลำบากและอุปกรรคในการเขียนโปรแกรม
7. เขียนโปรแกรมร่วมมือกับโปรแกรมเมอร์คนอื่น ๆ ได้ดี

ผู้จัดการโปรแกรมเมอร์ที่เก่ง มักมีความสามารถและพฤติกรรมเหมือนกันอยู่ 6 อย่าง

1. รู้จักฟังความคิดเห็นโปรแกรมเมอร์ และสร้างการเปลี่ยนแปลงให้กับงานโปรแกรมเมอร์
2. สนับสนุนให้โปรแกรมเมอร์ได้เรียนรู้ พัฒนา เติบโต
3. มองหานวัตกรรมใหม่ ๆ ในการเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์
4. สื่อสารกับโปรแกรมเมอร์และผู้ใช้งานได้ดี
5. เข้าใจหัวอกโปรแกรมเมอร์ และรู้จักการเข้าสังคมกับโปรแกรมเมอร์และผู้ใช้งาน
6. สนับสนุนให้องค์กรโปรแกรมเมอร์มีการเติบโต

สรุปแล้ว ไม่ง่ายที่โปรแกรมเมอร์จะเปลี่ยนไปเป็นผู้จัดการโปรแกรมเมอร์ และหายากที่จะมีคนเป็นได้ทั้งโปรแกรมเมอร์และผู้จัดการโปรแกรมเมอร์

โปรแกรมเมอร์หลายคน “เก่งงาน” ครับ วิศวกรระบบคอมพิวเตอร์หรือวิศวกรเครือข่ายหลายคนก็เก่งงานเหมือนกัน อะไรทางเทคนิคยาก ๆ ทำได้หมด แต่พวกเขาก็อาจจะไม่ได้ถูกเลื่อนขึ้นจากระดับปฏิบัติการไปอยู่ระดับบริหารจัดการ เพราะพวกเขาไม่ได้ “เก่งคน”

ผู้จัดการหลายคน “เก่งคน” มากครับ สามารถใช้โปรแกรมเมอร์ นักวิเคราะห์ระบบงานคอมพิวเตอร์ วิศวกรระบบคอมพิวเตอร์ หรือ วิศวกรเครือข่าย ให้บูรณาการงานด้วยกัน ทำโน่นทำนี่ด้วยกัน โดยใช้ต้นทุนได้ต่ำ ทำงานออกมาได้รวดเร็ว และผลลัพธ์อยู่ในระดับดี แต่ผู้จัดการเหล่านั้นอาจไม่ได้ถูกเลื่อนขึ้นจากระดับบริหารจัดการไปอยู่ระดับกำกับดูแล เพราะพวกเขาไม่ได้ “เก่งวิสัยทัศน์”

บางครั้งเราอาจจะรู้สึกไปเองว่า ผู้บริหารระดับสูงขององค์กรไอที แทบจะไม่รู้อะไรทางเทคนิค คือ ไม่ “เก่งงาน” เลย และแทบจะไม่รู้จักคนระดับปฏิบัติการเท่าไหร่นัก คือ ไม่ “เก่งคน” เลย แต่เขากลับคิดลำดับขั้นตอนของเป้าหมายได้ ว่าทิศทางที่ควรจะพากันเดินไป ไปทางไหน ไปแล้วได้ผลตอบแทนคุ้มค่าหรือไม่ และไปแล้วมีอนาคตหรือเปล่า เพราะพวกเขา “เก่งวิสัยทัศน์”

ทุกครั้งที่เราเริ่มสละเวลาไปเก่งในด้านหนึ่ง เราก็จะเริ่มขาดแคลนเวลาในการทบทวนฝึกฝนความเก่งเดิม จนทำให้ความเก่งเดิมถดถอยลงไป

แต่หลายครั้ง ผมก็มักเจออะไรที่แปลก ๆ ไม่ตรงกันกับตารางข้างบนเท่าไหร่นัก เช่น

• คนระดับปฏิบัติการ ไม่เก่งงานเลย แต่เก่งคนมาก ผลคือแทนที่เราจะได้โปรแกรมเมอร์ เรากลับเสียโปรแกรมเมอร์ไป และได้ผู้แจกงานตามงานมาแทน
• คนระดับบริหารจัดการ ถูกเลื่อนขั้นเพราะความจำเป็น และเขายังคงเก่งงานอยู่เหมือนเดิม ในขณะที่ยังไม่เก่งคนซักเท่าไหร่นัก ผลคือแทนที่เราจะได้ผู้จัดการ กลับกลายเป็นว่าเราได้โปรแกรมเมอร์อาวุโสมาแทน
• คนระดับกำกับดูแล แทบไม่มีเวลาคิดอ่านให้เกิดวิสัยทัศน์เลย เพราะต้องมาเก่งคน มาบริหารคนแทนผู้จัดการ เพราะผู้จัดการยังยึดติดกับความเก่งงาน ยังไม่สามารถปรับตัวให้เก่งคนได้

ทีนี้ย้อนกลับมาที่ตารางข้างบนนิดนึง ผมคิดว่าตารางข้างบนที่ถูกนำเสนอนั้น มันน่าจะเหมาะกับองค์กรที่มีการจัดลำดับชั้นองค์กรเรียบร้อยแล้ว ก่อตั้งมาได้ระยะหนึ่งจนระบบเข้าที่เข้าทางแล้ว ไม่น่าจะเหมาะกับบริษัท Startup เท่าไหร่

แต่ถ้าคน ๆ เดียวในบริษัท Startup เป็นทั้ง 3 ระดับข้างบน ผมว่าตารางนี้น่าจะถูกแหล่ะ เพราะคน ๆ นั้นต้อง เก่งงาน เก่งคน เก่งวิสัยทัศน์ จริง ๆ ถึงจะนำพาบริษัท Startup ให้รอดไปได้

โดยส่วนตัวแล้ว ผมคิดว่าไม่ใช่ทุกคนหรอก ที่คิดจะไต่เต้าจากระดับปฏิบัติการไปสู่ระดับกำกับดูแล มันเป็นเรื่องของรสนิยมและความสามารถ บางคนเขาก็อยากเขียนโปรแกรมไปตลอดชีวิต หรือบางคนเขียนโปรแกรมไม่เป็นเลยอยากจะไปเป็นคนแจกงานตามงานคนเขียนโปรแกรมแบบนี้ก็มี

อยาก เก่งงาน เก่งคน หรือ เก่งวิสัยทัศน์ เราก็เลือกของเราเลยครับ ตามจริตและรสนิยมของเรา อย่าให้ใครมากำหนดตัวตนเราครับ ให้สภาพแวดล้อมและความจำเป็นกำหนดตัวตนเราเองครับ

ดังนั้น ความคิดเห็นของผม จึงเป็นความคิดเห็นของคนที่รู้เพราะอ่าน ไม่ได้รู้เพราะมีอาจารย์สอน!

เข้าเรื่องกันดีกว่า สำหรับใครที่ไม่รู้จัก COBIT 5 ขอเล่าสั้น ๆ ว่ามันเป็นกระบวนการที่ดี ในการกำกับดูแลองค์กรไอที โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด ลดความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม และ ใช้ประโยชน์จากทรัพยากรที่มีอยู่ให้คุ้มค่าที่สุด

ตอนแรกผมสงสัยว่าทำไมต้องมีกระบวนการที่ดี ไม่เข้าใจ แต่พอได้อ่านเอกสาร COBIT 5 Foundation แล้วถึงเข้าใจกระบวนการนี้ แล้วก็เริ่มตกผลึกทางความคิด จากนั้น ผมก็เริ่มมีความคิดเห็นส่วนตัวเกี่ยวกับกระบวนการนี้!

กระบวนการ COBIT 5 บอกเราหลายอย่าง คือ บอกให้เราดูรอบ ๆ ว่ามีอะไรเป็นสิ่งผลักดัน บอกให้เราส่งต่อสิ่งผลักดันไปยังเป้าหมายขององค์กร และส่งต่อไปเรื่อย ๆ จนถึงกระบวนการ

จุดที่ผมสนใจ ต้องเรียกว่าโคตรสนใจเลยก็คือ COBIT 5 พยายามอธิบายว่า เราต้องแยก กระบวนการกำกับดูแล ออกจาก กระบวนการบริหารจัดการ พร้อมทั้งอธิบายว่า COBIT 5 มีกระบวนการกำกับดูแล 5 กระบวนการ ในขณะที่มีกระบวนการบริหารจัดการ 32 กระบวนการ

คือต้องเข้าใจอย่างนี้ครับ สมัยก่อนในองค์กรไอที จะมีแค่ ผู้บริหาร กับ ผู้ปฏิบัติงาน โดยผู้บริหารก็จะเป็นผู้แจกงานและตามงาน ส่วนผู้ปฏิบัติงานก็เป็นคนไปคิดไปทำ จะคิดทำในฐานะนักวิเคราะห์ระบบงานคอมพิวเตอร์ วิศวกรระบบคอมพิวเตอร์ วิศวกรเครือข่าย โปรแกรมเมอร์ หรือตำแหน่งอะไรที่ใกล้เคียงกันก็สุดแล้วแต่

ทีนี้ภาระงานมันมากขึ้นครับ ผมหมายถึงว่าการจะทำให้องค์กรไอทีมีการกำกับดูแลที่ดี มันมีภาระงานมากขึ้น มากจนผู้ปฏิบัติงานท่าจะไม่ไหวล่ะ ดังนั้น งานมันจะเริ่มล้น มันเริ่มล้นกลับขึ้นไปหาผู้บริหาร แล้วพอผู้บริหารต้องมาช่วยกันคิดช่วยกันทำ ก็กลายเป็นว่าผู้บริหารจะไม่ได้ทำเพียงหน้าที่แจกงานและตามงานล่ะ ต้องเหนื่อยล่ะ!!!

มันก็เลยเกิดภาพว่า ควรจะแบ่งองค์กรไอทีใหม่ ให้มี 3 ระดับ คือ ระดับกำกับดูแล ระดับบริหารจัดการ และ ระดับปฏิบัติงาน แล้วให้ผู้บริหารระดับสูงยกกันขึ้นไปอยู่ระดับกำกับดูแล เพื่อมองภาพรวมและทำให้แน่ใจว่าทุกอย่างโอเค แล้วสร้างผู้บริหารระดับกลาง เพื่อมาทำหน้าที่บริหารจัดการแทน

สำหรับผู้บริหารระดับสูงที่ชอบแจกงานและตามงาน ผมบอกได้เลยว่ากระบวนการ COBIT 5 เป็นอะไรที่น่าจะถูกใจสุด ๆ เลยล่ะ เพราะระดับกำกับดูแล ทำแค่ 5 กระบวนการเอง ในขณะที่ระดับบริหารจัดการ ทำตั้ง 32 กระบวนการแน่ะ

และถ้าสังเกตดี ๆ จะเห็นว่า กระบวนการทั้ง 5 ที่ระดับกำกับดูแลต้องทำนั้น คือ การ “ทำให้แน่ใจ” ในวัตถุประสงค์ ดังนั้น การที่ระดับกำกับดูแลจะถูกทำให้แน่ใจ ก็ด้วยการให้ข้อเท็จจริงจากระดับบริหารจัดการนั่นเอง!!!

ดังนั้น การที่ระดับบริหารจัดการต้องทำตั้ง 32 กระบวนการ ก็ไม่ใช่อะไรมาก ก็แค่ทำเพื่อให้ระดับกำกับดูแลแน่ใจนั่นแหล่ะ!!!

ผมอยากให้นึกภาพแบบนี้เลยนะ คือ ระดับกำกับดูแลเปรียบได้กับผู้พิพากษา ส่วนระดับบริหารจัดการเปรียบได้กับตำรวจและอัยการ ตำรวจและอัยการก็แบ่งหน้าที่กันสืบสวนสอบสวน ทำสำนวนกันไปครับ แล้วส่งเรื่องให้ผู้พิพากษาตัดสิน ถ้าผู้พิพากษาตัดสินถูกก็คือดีไป แต่ถ้าผู้พิพากษาตัดสินผิด ก็เป็นเพราะพยานหลักฐานและสำนวนของตำรวจและอัยการอ่อนเองครับ

แต่องค์กรไอทีอาจจะต่างจากการพิจารณาคดีนิดหน่อยครับ คือถ้าระดับกำกับดูแลตัดสินพลาด องค์กรไอทีก็พังครับผม!!!

และด้วยเหตุที่ผมเจอคนเก่ง ๆ เยอะนั่นแหล่ะ ผมเลยสามารถ “แบ่ง” ผู้เชี่ยวชาญทางคอมพิวเตอร์ได้เป็น 3 กลุ่มใหญ่ ๆ คือ

1)  ผู้เชี่ยวชาญด้านปฏิบัติการ พวกเขาจะเก่งสายบู๊ ชำนาญด้านผลิตภัณฑ์หรือกรอบความคิดในการพัฒนา และมักมีใบประกาศนียบัตรด้านปฏิบัติการ เช่น Microsoft Certified Professional, Cisco Systems Certified, Oracle Certified Professional, Certified RapidMiner Analyst, Certified OpenStack Administrator, Certified Kubernetes Administrator หรือ GIAC Intrusion Analyst เป็นต้น

2) ผู้เชี่ยวชาญด้านบริหารจัดการ พวกเขาจะเก่งสายบุ๋น ชำนาญด้านมาตรฐานหรือกรอบความคิดในการบริหารจัดการองค์กรไอที และมักมีใบประกาศนียบัตรด้านบริหารจัดการ เช่น ITIL Foundation Certification, CMMI Practitioner Certification, CISSP Certifcation หรือ COBIT 5 Foundation Certification เป็นต้น

3) ผู้เชี่ยวชาญด้านกำกับดูแล พวกเขาจะเก่งสายบุ๋น ชำนาญด้านมาตรฐานหรือกรอบความคิดในการกำกับดูแลองค์กรไอที และมักมีใบประกาศนียบัตรด้านการกำกับดูแล เช่น COBIT 5 Implementation Certification หรือ ISO/IEC 27001:2013 Lead Auditor Certification เป็นต้น

อย่างที่พวกเรารู้กัน คนไอทีหรือคนทางคอมพิวเตอร์ มักจะคุยกับคนอื่นไม่ค่อยรู้เรื่อง ดังนั้น เท่าที่ผมเห็นนะ ผู้เชี่ยวชาญด้านปฏิบัติการจะคุยกันเองรู้เรื่อง และยังพอคุยกับผู้เชี่ยวชาญด้านบริหารจัดการรู้เรื่องบ้าง แต่ผู้เชี่ยวชาญด้านปฏิบัติการ จะคุยกับผู้เชี่ยวชาญด้านกำกับดูแลไม่ค่อยจะรู้เรื่องซักเท่าไหร่!!!

ดังนั้น ผู้เชี่ยวชาญด้านการบริหารจัดการ จึงค่อนข้างเป็นคนสำคัญในสายตาผมครับ เพราะพวกเขาจะช่วยเป็นล่ามให้ผม ในการถ่ายทอดสาระสำคัญจากผู้เชี่ยวชาญด้านกำกับดูแล ไปยังผู้เชี่ยวชาญด้านปฏิบัติการ นั่นเอง

เขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์ จริง ๆ มันไม่ได้ยาก แต่มันต้องมีโจทย์มาก่อน

ทิศทางของโจทย์ จะทำให้ตัวโปรแกรมเมอร์รู้ได้เองว่า ตัวเองจะพัฒนาไปในทิศทางไหน

ทิศทางของการพัฒนาโปรแกรมเมอร์ ซึ่งอิงตามโจทย์ จะขึ้นอยู่กับสามปัจจัย คือ

1. โปรแกรมคอมพิวเตอร์ต้องทำงานอยู่บนคอมพิวเตอร์แบบไหน? มันต้องทำงานอยู่บนคอมพิวเตอร์ที่อยู่ในห้องดาต้าเซ็นเตอร์ หรือ ที่ตั้งอยู่บนโต๊ะ หรือ ที่ถือติดมือพกพาได้ หรือ มันทำงานอยู่ในแอร์ ตู้เย็น หรือ มันฝังอยู่ในหุ่นยนต์

2. โปรแกรมคอมพิวเตอร์ต้องประพฤติตนแบบไหน? อันนี้จัดง่ายเพราะ IEEE Spectrum เขาจัดไว้ให้แล้ว คือ เป็น web application หรือ mobile application หรือ enterprise application หรือ embedded application

ถ้าลองเอาข้อ 1 กับ 2 มา combination กัน ก็อาจยกตัวอย่างได้เช่น web application และ enterprise application มีโอกาสทำงานอยู่บนคอมพิวเตอร์ที่อยู่ในห้องดาต้าเซ็นเตอร์ได้ทั้งคู่ และเพื่อจะสร้าง app ทั้งสองแบบนี้ โปรแกรมเมอร์ก็จะต้องใช้ทักษะที่แตกต่างกัน ต้องพัฒนาตัวเองไปในทิศทางที่แตกต่างกัน เป็นต้น

3. ภาษาคอมพิวเตอร์ที่เหมาะสมและกำลังเป็นที่นิยม ซึ่งสอดคล้องกับข้อ 1 และ 2 คือภาษาอะไร อันนี้ก็ง่ายในการจัดลำดับอีกเหมือนกัน เพราะ IEEE Spectrum เขาจัดอันดับให้แล้ว

จะเห็นว่า combination มันมี 3 ตัวแปร ซึ่งแปลว่ามันเยอะ

พอมันเยอะมันก็ต้องโฟกัส ไม่มีใครเก่งได้ทุกอย่าง โปรแกรมเมอร์เองก็ถือว่าเป็นบุคคลากรสับละเอียด แต่ล่ะคนเขาก็ชอบของเขา เขาก็โตมาแบบของเขา แต่เขาไม่ได้มาเก็งว่าทิศทางการพัฒนาทักษะของเขา มันสอดคล้องกับทิศทางของโจทย์หรือเปล่า

ยกตัวอย่าง บางคนเก่งภาษา C สำหรับสร้างโปรแกรมคอมพิวเตอร์แบบ enterprise application เพื่อใช้ในคอมพิวเตอร์ที่ทำงานอยู่ในดาต้าเซ็นเตอร์ เขาชำนาญด้านการสร้าง services, daemon, multi processing, multithreading และ tcp server socket

แต่ตอนนี้ภาษา php สำหรับงานด้าน web application ซึ่งก็ทำงานอยู่บนคอมพิวเตอร์ที่ทำงานอยู่ในดาต้าเซ็นเตอร์เหมือนกัน กำลังได้รับความนิยม เขาจำเป็นจะต้องแบ่งเวลาพัฒนาตัวเองในย่อหน้าบน เพื่อมาพัฒนาในย่อหน้านี้แค่ไหน?

หรือเขาจะยังคงทิศทางการพัฒนา enterprise application เพื่อทำงานบนคอมพิวเตอร์ที่ทำงานอยู่บนดาต้าเซ็นเตอร์ต่อไป โดยเปลี่ยนจากภาษา C เป็นภาษา Python แทน?

จะเห็นว่าอันนี้ตัดสินใจไม่ได้ เพราะขึ้นกับทิศทางของโจทย์ ถ้าทางเดิมมันยังไปได้ไกล ก็เดินต่อไปได้ ส่วนทางใหม่ก็ให้ใคร ๆ เดินต่อไป แต่ถ้าทางเดิมมันเดินไปไม่ได้ ก็ต้องเปลี่ยนมาเดินทางใหม่กับใคร ๆ เขา

เมืองไทยเราน่ะมีโปรแกรมเมอร์เยอะ เก่งด้วย เห็นมีเป็นพันคน แต่เขาสับละเอียดไง ดังนั้น เวลาจะบอกว่าขาดแคลนโปรแกรมเมอร์ ให้วนไปดู 3 ข้อข้างบน แล้วบอกมาว่า combination ไหนที่ขาดแคลน!!!

บางทีคนพอ แต่อาจกระจัดกระจาย ก็เอามารวมอยู่ด้วยกัน แต่ถ้าไม่พอก็ค่อยมาคิดอ่านว่าจะสร้างเพิ่มกันขึ้นมาได้ยังไง

ในงานสร้างซอฟต์แวร์โดยเฉพาะซอฟต์แวร์ขนาดใหญ่ มักจะต้องแบ่งงานกันทำ เพราะทำคนเดียวไม่ได้ มันเสร็จช้า และก็อาจจะไม่ประณีตในหลาย ๆ เรื่อง ดังนั้น แบ่งกันทำดีกว่า

ปรกติแล้วการสร้างซอฟต์แวร์ถ้ามีคนพอ จะแบ่งงานออกเป็น 3 ส่วนใหญ่ ๆ คืองาน Management งาน Functional และงาน Technical

ทีนี้เรามาสมมติว่าเราเป็นผู้อำนวยการสร้างกันดีกว่า โดยสมมติให้เราคิดคำนวณตัดสินใจแบบคอมพิวเตอร์ คือสมมติว่าเรามีโครงการสร้างซอฟต์แวร์อยู่โครงการนึง ตั้งงบประมาณไว้ที่ 2,100,000.00 บาท จุดประสงค์ของงบประมาณ คือเอามาจ่ายให้กับคนที่ทำงาน ซึ่งโครงการนี้ต้องการทำให้เสร็จภายใน 30 วัน โดยให้ใช้คนเพียง 3 คนแบ่งกันทำงานทุกวัน ตามตำแหน่ง Management, Functional และ Technical และแต่ล่ะคนทำงานได้เพียงหน้าที่เดียวเท่านั้นตลอดทั้งโครงการ

ในฐานะเราเป็นผู้อำนวยการสร้าง เราก็หวังว่าเราจะใช้คนให้เหมาะสมกับงาน เพื่อให้ได้ประสิทธิผลที่สูงสุด โดยพิจารณาจากคะแนนรวมของตำแหน่ง Management, Functional และ Technical ซึ่งคะแนนของแต่ล่ะตำแหน่ง ก็ได้จากคะแนนทักษะแต่ล่ะแบบของคนทำงานทั้ง 3 คนอีกทอดหนึ่ง

พอดีว่าคนทำงานที่มีให้เลือกมันน้อย ก็เลยมีให้เลือกมาแค่ 3 คนซึ่งมีอายุไล่เลี่ยกัน และแต่ล่ะคนก็มีทักษะ Management, Functional และ Technical แตกต่างกันไปตามภาพข้างล่างนี้ ดังนั้น ลองมาคิดดูกันดีกว่าว่า คนไหนควรจะทำตำแหน่งอะไร เพื่อให้ผลรวมของคะแนนในการคัดเลือกมีมากที่สุด ซึ่งผลรวมมากสุดที่เป็นไปได้ คือ  30 คะแนน

และที่สำคัญ คนไหนที่ได้ทำตำแหน่ง Management เราจะให้เป็นหัวหน้าผู้ควบคุมโครงการในครั้งนี้

จากภาพจะเห็นว่านาย กอ มีทักษะแยกประเภทและทักษะโดยรวมมากกว่า นาย ขอ และ นาย คอ!!!

จะเห็นว่าปัญหานี้เป็นปัญหาที่ต้องใช้เวลาในการคำนวณซึ่งอยู่ในคลาส Factorial คือถ้าเราจะเลือกคนมาทำ Management ก็จะมีตัวเลือก 3 คน พอต้องมาเลือกคนทำ Functional ก็จะเหลือตัวเลือกแค่ 2 คน เพราะเลือก Management ไปแล้วคนนึง และสุดท้ายก็จะเหลือคนมาทำ Technical แค่คนเดียว เพราะอีก 2 คนถูกเลือกให้ทำ Management กับ Functional ไปแล้ว

ดังนั้น ถ้าเราจะต้องหาว่าผลรวมไหนดีที่สุด เราก็ต้องคำนวณหาในทุกกรณี ซึ่งก็ต้องใช้เวลาในการคำนวณเท่ากับ 3 x 2 x 1 = 3! = 6 รูปแบบนั่นเอง

และเพื่อให้เห็นภาพชัดขึ้น เรามาค่อย ๆ คำนวณกันดีกว่า ค่อย ๆ ทำทีล่ะกรณี เพราะโจทย์นี้มันง่าย ทำแค่ 6 ครั้งก็ได้คำตอบ แต่ถ้าให้ทำมากกว่านี้ก็ไม่ไหวเหมือนกัน ตามภาพด้านล่างนี้

จากภาพข้างบนจะเห็นว่า การจัดหมู่ที่ดีที่สุดสำหรับโจทย์นี้คือ การให้นาย ขอ เป็นหัวหน้าทำตำแหน่ง Management ให้นาย คอ ทำตำแหน่ง Functional และนาย กอ ทำตำแหน่ง Technical เหตุผลเพราะการจัดหมู่รูปแบบนี้ ให้ผลคะแนนที่ดีที่สุดคือ 20 คะแนน

โดยปรกติแล้วตามราคาตลาด ผลตอบแทนของ Management จะต้องคูณ 2.3 เท่า ส่วนของ Functional จะต้องคูณ 1.2 เท่า และของ Technical ไม่คูณอะไรเลย

ดังนั้น ถ้าให้ค่าตอบแทนวันล่ะ 15,000 บาท ด้วยการจัดหมู่แบบนี้นาย ขอ จะได้ค่าตอบแทนวันล่ะ 15,000 x 2.3 บาท ส่วนนาย คอ จะได้ค่าตอบแทนวันล่ะ 15,000 x  1.2 บาทและส่วนนาย กอ จะได้ค่าตอบแทนวันล่ะ 15,000 บาท

ถ้าเราไม่มองด้วยทฤษฎีเกม ซึ่งว่าตามจริงแล้วโจทย์นี้ก็คำนวณแบบทฤษฎีเกม คือ คำตอบไหนให้ผลตอบแทนมากที่สุดก็เลือกคำตอบนั้น และเราก็กำลังคำนวณโดยการสวมบทบาทเป็นคอมพิวเตอร์ เราจะพบว่าในฐานะผู้อำนวยการสร้าง ดูเหมือนเราจะไม่ค่อยยุติธรรมกับนาย กอ ซักเท่าไหร่ เพราะจริง ๆ แล้วนาย กอ เก่งกว่าใคร ๆ แต่เรากลับให้นาย กอ เป็นลูกน้องคนที่เก่งน้อยกว่า แถมให้นาย กอ ได้ค่าตอบแทนน้อยกว่าใคร ๆ อีก

ครับ โลกมันเป็นแบบนี้แหล่ะ เพราะในฐานะผู้อำนวยการสร้าง เราต้องสนใจเป้าหมายเป็นหลัก การจัดทีมแบบไหน จัดหมู่แบบใด แล้วมันให้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุด เราก็ต้องเลือกแบบนั้น ดังนั้น ปัญหาที่แก้ได้โดยวิธีการคำนวณทางคอมพิวเตอร์ มันก็อาจจะทำให้เกิดปัญหาทางสังคมศาสตร์ขึ้นมาแทนก็เป็นได้

สำหรับโจทย์นี้ถ้าเราจะแก้ปัญหาทางสังคมศาสตร์ เราอาจจะต้องใส่ประจุเพิ่มให้กับคนที่มีทักษะ Management และ Functional เพื่อให้เวลาคำนวณในทางคอมพิวเตอร์ จะได้มีน้ำหนักเหมาะสมมากขึ้น แต่ในบางครั้งการทำแบบนั้นอาจจะไม่ถูก เพราะมันขึ้นกับงานในแต่ล่ะโครงการ บางโครงการจุดสำคัญก็อาจจะอยู่ตรงตำแหน่ง Technical ดังนั้น การเปลี่ยนเป็นให้ค่าตอบแทนกับตำแหน่ง Technical โดยการคูณค่าตอบแทน 2.3 เท่า แล้วไปลดตัวคูณค่าตอบแทนในตำแหน่งอื่นน่าจะเหมาะสมกว่า

ตอนนั้นผมสงสัย ผมสงสัยว่าทำไมผมจึงไม่ก้าวหน้าในหน้าที่การงาน ในขณะที่พี่อีกคนนึงซึ่งด้อยในการเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์มากกว่าผม กลับก้าวหน้ากว่ามาก หนำซ้ำยังได้รับความเชื่อถือจากผู้บริหารระดับเบื้องบนอีกต่างหาก

ภายหลังผมจึงเข้าใจ

การออกไปผจญโลกภายนอกในวิชาชีพคอมพิวเตอร์ (หรือวิชาชีพอื่น ๆ) มันต้องมีทักษะสำคัญ 5 ประการ คือ

1. ความรู้ทางทฤษฎี เช่น ความรู้ในทฤษฎีคอมพิวเตอร์ ความรู้ในผลิตภัณฑ์หรือบริการทางคอมพิวเตอร์ ความรู้ในกระบวนการทางคอมพิวเตอร์

2. ความเชี่ยวชาญในการปฏิบัติ เช่น ทักษะการเขียนโปรแกรม ทักษะการเขียนเอกสารวิเคราะห์ระบบ ทักษะการสร้างเอกสารเพื่อบรรยาย ทักษะการบรรยายนำเสนอ ทักษะการใช้งานผลิตภัณฑ์หรือบริการทางคอมพิวเตอร์

3. ความมีเสน่ห์ คือ มีบุคลิกภาพดึงดูดผู้คนให้เข้าหา หน้าตาอิ่มเอมไม่เศร้าหมอง พูดจาดีน่าเชื่อถือ น้ำเสียงไม่ขู่กรรโชก วาจาไม่ก้าวร้าว ไม่ยกตนข่มท่าน ไม่ชักสีหน้า รู้จักรักษาน้ำใจคน

4. ความเป็นผู้นำ คือ กล้าแสดงตัว กล้าอาสา กล้าออกรับแทนคนอื่น รู้จังหวะการเป็นผู้นำและผู้ตาม กล้าคิดกล้าตัดสินใจอย่างมีสติ เป็นที่พึ่งพาของผู้อื่น

5. การบริหารการเมือง คือ รู้จักจัดสรรผลประโยชน์ เพื่อแบ่งให้ตัวเองและผู้อื่น รู้จักการเข้าหาผู้คน รู้จักการประนีประนอม รู้จักใช้ทฤษฎีเกม รู้จักวิธีการพึ่งพาผู้อื่นอย่างเหมาะสม รู้จักการอ่านใจคนและอ่านพฤติกรรมคน

ผมมีข้อ 2 แค่ข้อเดียว ส่วนข้ออื่นด้อยหมด

ในขณะที่พี่คนนั้นเขาด้อยในข้อ 2 แต่มีดีในข้อที่เหลือทั้ง 4 ข้อ

มันก็เป็นดังนี้แล …