ตอนนั้นผมสงสัย ผมสงสัยว่าทำไมผมจึงไม่ก้าวหน้าในหน้าที่การงาน ในขณะที่พี่อีกคนนึงซึ่งด้อยในการเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์มากกว่าผม กลับก้าวหน้ากว่ามาก หนำซ้ำยังได้รับความเชื่อถือจากผู้บริหารระดับเบื้องบนอีกต่างหาก

ภายหลังผมจึงเข้าใจ

การออกไปผจญโลกภายนอกในวิชาชีพคอมพิวเตอร์ (หรือวิชาชีพอื่น ๆ) มันต้องมีทักษะสำคัญ 5 ประการ คือ

1. ความรู้ทางทฤษฎี เช่น ความรู้ในทฤษฎีคอมพิวเตอร์ ความรู้ในผลิตภัณฑ์หรือบริการทางคอมพิวเตอร์ ความรู้ในกระบวนการทางคอมพิวเตอร์

2. ความเชี่ยวชาญในการปฏิบัติ เช่น ทักษะการเขียนโปรแกรม ทักษะการเขียนเอกสารวิเคราะห์ระบบ ทักษะการสร้างเอกสารเพื่อบรรยาย ทักษะการบรรยายนำเสนอ ทักษะการใช้งานผลิตภัณฑ์หรือบริการทางคอมพิวเตอร์

3. ความมีเสน่ห์ คือ มีบุคลิกภาพดึงดูดผู้คนให้เข้าหา หน้าตาอิ่มเอมไม่เศร้าหมอง พูดจาดีน่าเชื่อถือ น้ำเสียงไม่ขู่กรรโชก วาจาไม่ก้าวร้าว ไม่ยกตนข่มท่าน ไม่ชักสีหน้า รู้จักรักษาน้ำใจคน

4. ความเป็นผู้นำ คือ กล้าแสดงตัว กล้าอาสา กล้าออกรับแทนคนอื่น รู้จังหวะการเป็นผู้นำและผู้ตาม กล้าคิดกล้าตัดสินใจอย่างมีสติ เป็นที่พึ่งพาของผู้อื่น

5. การบริหารการเมือง คือ รู้จักจัดสรรผลประโยชน์ เพื่อแบ่งให้ตัวเองและผู้อื่น รู้จักการเข้าหาผู้คน รู้จักการประนีประนอม รู้จักใช้ทฤษฎีเกม รู้จักวิธีการพึ่งพาผู้อื่นอย่างเหมาะสม รู้จักการอ่านใจคนและอ่านพฤติกรรมคน

ผมมีข้อ 2 แค่ข้อเดียว ส่วนข้ออื่นด้อยหมด

ในขณะที่พี่คนนั้นเขาด้อยในข้อ 2 แต่มีดีในข้อที่เหลือทั้ง 4 ข้อ

มันก็เป็นดังนี้แล …

บางคนอาจจะคิดว่ามีความรู้ท่วมหัว เอาตัวไม่รอดถมไป อันนี้ก็จริง แต่ผมคิดว่าการได้รู้ในความรู้ มันก็เหมือนกับการที่คนทั่วไปอยากมีอยากได้ทั่ว ๆ ไปนั่นแหล่ะ เพียงแต่สิ่งที่ผมอยากมีอยากได้มันเป็นความรู้เท่านั้นเอง

ทีนี้ถ้าเกิดใครที่เป็นแบบผม คือ กระหายใคร่รู้ในวิทยาการคอมพิวเตอร์อันก้าวล้ำก่อนใคร ๆ แล้วไม่รู้ว่าจะไปเสาะแสวงหาความรู้เพื่อให้ได้รู้ได้จากที่ไหน งั้นผมจะลำดับแหล่งความรู้จากทันสมัยที่สุดไปยังทันสมัยน้อยที่สุดให้ทราบดังนี้

ลำดับที่ 1 Proceeding จาก Conference

เป็นงานวิจัยที่ทันสมัยที่สุดที่จะหาได้จากโลกใบนี้ ซึ่งก็เข้าใจแหล่ะว่ามันอาจจะไม่ทันสมัยเท่ากับงานวิจัยของหน่วยงานรัฐระดับโลกที่มีการปกปิดเป็นความลับ หรือเท่ากับงานวิจัยของบริษัทเอกชนชั้นนำของโลก แต่ก็ให้แน่ใจได้เลยว่ามันจะเป็นอะไรที่ทันสมัยเท่าที่มีการเปิดเผยในโลกใบนี้และมันเป็นอะไรที่ใหม่มาก ๆ จนกระทั่งนักวิจัยต้องรีบเอามานำเสนอก่อนที่จะมีใครแย่งนำเสนอสิ่งที่คิดค้นได้ไปก่อน

ลำดับที่ 2 Journal

งานวิจัยใน Journal จะช้ากว่า Proceeding เพราะงานวิจัยลำดับนี้ จะต้องผ่านการทบทวนโดยกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิหลายครั้ง หนำซ้ำอาจจะต้องมีการสอบถามผู้วิจัยอีกหลายหนจนกว่าจะแน่ใจให้ตีพิมพ์ได้ ซึ่งวิทยาการคอมพิวเตอร์มันเป็นอะไรที่เร็วมาก การมานำเสนอใน Journal จึงถือว่าช้ากว่า เพราะใช้เวลาทบทวนหลายเดือนจนถึงเป็นปี และก็กลายเป็นไม่ทันสมัย เพราะสิ่งที่กำลังรอนำเสนอใน Journal อาจจะมีงานวิจัยที่เหมือนกันถูกนำเสนอตัดหน้าไปใน Proceeding ไปแล้วก็เป็นได้ ซึ่งมันก็จะทำให้กลายเป็นว่างานวิจัยที่กำลังจะนำเสนอใน Journal มีสภาพเป็นของเก่าไม่ทันสมัยไปในบัดดล แต่ความเห็นส่วนตัวของผม ก็ยังมองว่าความรู้ใน Journal ก็ยังใหม่อยู่ถ้าเอาไปเปรียบกับการประยุกต์ใช้จริงในโลกอุตสาหกรรม

ลำดับที่ 3 Textbook

Textbook ก็คือหนังสือภาษาอังกฤษนั่นแหล่ะ ซึ่งปรกติแล้ว ถ้าวิทยาการคอมพิวเตอร์ใดมันเริ่มถูกวิจัยเพื่อแก้ปัญหาไปได้มากแล้ว เป็นอะไรที่เริ่มเสถียร เริ่มนิ่ง เริ่มพอจะเอาไปรวบรวมเป็นหมวดหมู่เพื่อนำเสนอและนำไปประยุกต์ใช้ได้แล้ว เมื่อนั้นแหล่ะ Textbook ถึงจะเริ่มออกมาได้ และถ้าเราอ่านเนื้อหาดี ๆ ก็จะพบว่า Textbook มันไม่ต่างจาก Review Article เลย ต่างกันก็เพียงแต่ Textbook จะพยายามลงรายละเอียดในทุกขั้นตอนให้คนอ่านได้เข้าใจโดยไม่ต้องมาเสียเวลาตีความอะไรอีก ซึ่งถ้านับความทันสมัยแล้ว พอความรู้มันกลายมาเป็น Textbook ความรู้นั้นก็ถือว่าเก่าแล้วล่ะในแง่ของวงการวิจัย แต่มันเป็นอะไรที่ใหม่กิ๊กสุด ๆ เลยล่ะสำหรับคนนอกงานวิจัยที่ไม่เคยรู้จักมันมาก่อน

ลำดับที่ 4 หนังสือไทย

ถ้าลองออกมาเป็นหนังสือไทยได้ ผมบอกเลยครับว่าวิทยาการคอมพิวเตอร์ดังกล่าวล้าสมัยไปมากแล้ว เพราะมีน้อยครับสำหรับเมืองไทย ที่คนแต่งหนังสือไทยจะแต่งหนังสือโดยอ้างอิงจาก Proceeding หรือ Journal เพราะที่เห็นส่วนใหญ่ก็ล้วนอ้างอิงจาก Textbook ด้วยกันทั้งนั้น แบบว่ามันเป็นอะไรที่โอเคกว่า ยิ่งแปลมาจาก Textbook ยิ่งเร็วและง่ายเข้าไปใหญ่ เพราะ Textbook ได้พรรณาทุกอย่าง ๆ เป็นระบบไว้แล้ว หนำซ้ำยังมีรูปภาพสวย ๆ ประกอบให้เรียบร้อยอีกต่างหาก จะแต่งเองทำไมให้เมื่อยตุ้ม ลอกเลยดุ้น ๆ ดีกว่า

ที่สำคัญคือคนเก่ง ๆ ทางวิทยาการคอมพิวเตอร์ เขาไม่ค่อยมีเวลามาแต่งหนังสือกันหรอกครับ เขาเลือกจะเอาเวลาไปทำอะไรอย่างอื่นที่มันได้ตังค์เยอะ ๆ ดีกว่า แล้ววิทยาการคอมพิวเตอร์มันก็เป็นเรื่องที่ยุ่งยาก คนสนใจไม่ค่อยมาก ไม่เหมือนกับการแต่งหนังสือวิธีการแต่งรถ หรือวิธีการแต่งหน้าทาปาก ดังนั้น กว่าหนังสือไทยที่เกี่ยวกับวิทยาการคอมพิวเตอร์จะออกมาได้ มันก็เลยกลายเป็นอะไรที่ช้าเข้าไปใหญ่

โดยสรุปแล้ว สำหรับใครที่ใฝ่รู้นะครับ ผมขอแนะนำเลยครับ ไปหา Proceeding อ่านเลย คือ คุณไม่ต้องทำวิจัยก็ได้ แค่คุณอยากรู้คุณก็ไปหาอ่าน แค่นี้คุณก็ได้รู้เร็วเท่าทันระดับโลกเค้าแล้วครับ

(แต่อ่านแล้วไม่รู้เรื่อง มันก็เป็นอะไรที่โคตรน่าเบื่อจริง ๆ นะ)